دستهبندی: مقالات زخم
درمان آبله مرغان
در صورت شدت علائم بیماری آبله مرغان برای درمان آبله مرغان ، به پزشک مراجعه کنید تا اقدامات درمانی لازم
پسوریازیس
پسوریازیس یک بیماری پوستی است که باعث ایجاد لکههای قرمز و به شکل پوسته پوسته در بخشهایی چون زانو، آرنج،
مزایا و معایب تشک مواج برقی
تشک مواج برقی در سالهای اخیر استفاده از تشک مواج برقی برای درمان زخم بستر رواج پیدا کرده است. این تشکها تا حدودی آرامش بیماران
زخم تروما
زخم تروما چیست؟ آسیب تروماتیک اصطلاحی است که به آسیبهای فیزیکی با شروع و شدت ناگهانی اشاره داشته و یکی
درمان زخم بستر در بیماران ضایعه نخاعی
درمان زخم بستر بیماران ضایعه نخاعی زخم بستر در بیماران ضایعه نخاعی از جمله رویدادهای آسیب زا در جهان است
دبریدمان
دبریدمان چیست؟ دبریدمان زخم بستر فرآیندی برای از بین بردن بافت مرده از زخمها است. بافت مرده زخم ممکن است
زخم؛ راهنمای شناخت، مراقبت و درمان انواع زخم
زخم به هرگونه آسیب یا اختلال در یکپارچگی پوست و بافتهای بدن گفته میشود که ممکن است بر اثر بریدگی، ضربه، جراحی، سوختگی، فشار مداوم یا بیماریهایی مانند دیابت ایجاد شود. انتخاب روش مراقبت و پانسمان مناسب به نوع زخم، عمق آسیب، میزان ترشحات، وجود عفونت و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.
در دستهبندی زخم مجله تریتا میتوانید به مجموعهای از مطالب تخصصی درباره انواع زخم، علائم عفونت، مراحل ترمیم، پانسمانهای پیشرفته و روشهای مراقبت از زخمهای حاد و مزمن دسترسی داشته باشید.
خلاصه سریع
- نوع، عمق، میزان ترشح و وجود عفونت، انتخاب روش مراقبت و پانسمان را تعیین میکند.
- زخمهای حاد معمولاً مسیر طبیعی ترمیم را طی میکنند؛ زخمهای مزمن به ارزیابی علت زمینهای نیاز دارند.
- قرمزی، گرمی، تورم، درد فزاینده، ترشح چرکی یا تب میتوانند از نشانههای عفونت باشند.
- دیابت، اختلال گردش خون، فشار مداوم و بافت نکروتیک میتوانند ترمیم را کند کنند.
فهرست مطالب
- زخم چیست؟
- انواع زخم کداماند؟
- رایجترین انواع زخم
- مراحل ترمیم زخم
- چه عواملی ترمیم زخم را به تأخیر میاندازند؟
- اصول اولیه مراقبت از زخم
- علائم عفونت زخم چیست؟
- چه زمانی باید به پزشک یا درمانگر زخم مراجعه کرد؟
- پانسمان پیشرفته زخم چیست؟
- مطالب تخصصی زخم در مجله تریتا
- سؤالات متداول درباره زخم
- مشاوره و انتخاب محصول مناسب زخم
زخم چیست؟
پوست یکی از مهمترین سدهای دفاعی بدن در برابر عوامل خارجی و میکروارگانیسمها است. زمانی که پیوستگی پوست یا بافتهای زیرین آن بر اثر حادثه، بیماری یا اقدامات درمانی از بین میرود، زخم ایجاد میشود.
زخمها میتوانند از یک خراش سطحی و بریدگی کوچک تا زخمهای عمیق، عفونی و مزمن متفاوت باشند. زخمهای سطحی معمولاً با مراقبت صحیح در مدت کوتاهتری بهبود پیدا میکنند؛ اما زخمهای عمیق، زخمهای دیابتی، زخمهای فشاری و زخمهایی که نشانههای عفونت دارند، باید توسط پزشک یا درمانگر متخصص زخم ارزیابی شوند. زخمهای جدی یا عفونی ممکن است علاوه بر مراقبت اولیه به درمان تخصصی نیاز داشته باشند.
انواع زخم کداماند؟
زخمها را میتوان بر اساس علت ایجاد، مدتزمان بهبود، عمق آسیب و وضعیت بافت به گروههای مختلفی تقسیم کرد.
زخم حاد معمولاً بهصورت ناگهانی و بر اثر بریدگی، خراشیدگی، ضربه، جراحی یا سوختگی ایجاد میشود. این نوع زخم در صورت نبود عفونت و برخورداری بیمار از شرایط جسمی مناسب، مسیر طبیعی ترمیم را طی میکند. بریدگیهای روزمره، زخمهای پس از جراحی، بخیهها، خراشیدگی پوست و بعضی از سوختگیها در گروه زخمهای حاد قرار میگیرند.
زخم مزمن زخمی است که روند طبیعی ترمیم آن متوقف یا بسیار کند شده است. زخم پای دیابتی، زخم بستر، زخم عروقی و بعضی از زخمهای عفونی از رایجترین نمونههای زخم مزمن هستند. دیابت، اختلال گردش خون، فشار مداوم، کاهش حس اندام، ضعف سیستم ایمنی، تغذیه نامناسب، مصرف دخانیات و عفونت میتوانند در تأخیر ترمیم زخم نقش داشته باشند. زخمهایی که طی چند هفته نشانه مشخصی از بهبود ندارند باید بهصورت تخصصی ارزیابی شوند.
در زخم باز، سطح پوست دچار پارگی شده و بافت زیرین در معرض محیط بیرون قرار میگیرد. بریدگی، سوراخشدگی، خراشیدگی و زخم جراحی نمونههایی از زخم باز هستند. در زخم بسته ممکن است سطح پوست سالم باقی بماند، اما بافتهای زیرین دچار خونریزی، التهاب یا آسیب شده باشند. کبودی و هماتوم از نمونههای رایج زخم بسته محسوب میشوند.
رایجترین انواع زخم
| نوع زخم | ویژگی و مراقبت مهم |
|---|---|
| زخم دیابتی | زخم دیابتی معمولاً در پا ایجاد میشود و عواملی مانند کاهش حس، اختلال گردش خون، فشار مکرر و کنترل نامناسب قند خون میتوانند احتمال ایجاد یا تشدید آن را افزایش دهند. افراد مبتلا به دیابت باید پاهای خود را بهصورت روزانه بررسی کنند و در صورت مشاهده تاول، بریدگی، قرمزی، تغییر رنگ، تورم یا ترشح از زخم، برای بررسی تخصصی اقدام کنند. کنترل قند خون، کاهش فشار واردشده به محل زخم و استفاده صحیح از پانسمان از بخشهای مهم مراقبت از زخم پای دیابتی است. |
| زخم بستر یا زخم فشاری | زخم بستر بر اثر واردشدن فشار طولانیمدت به پوست و بافت زیرین ایجاد میشود. این زخم بیشتر در سالمندان، بیماران بستری، افراد دارای محدودیت حرکتی و استفادهکنندگان از ویلچر دیده میشود. پاشنه پا، دنبالچه، لگن، آرنج، قوزک پا و پشت سر از نواحی مستعد ایجاد زخم فشاری هستند. تغییر وضعیت منظم بیمار، کاهش فشار، بررسی روزانه پوست و کنترل رطوبت از مهمترین اقدامات پیشگیرانه محسوب میشوند. |
| زخم جراحی | زخم جراحی پس از ایجاد برش پزشکی یا انجام عمل جراحی به وجود میآید. تمیز نگهداشتن محل جراحی، رعایت دستور پزشک و تعویض صحیح پانسمان در کاهش احتمال آلودگی و عفونت اهمیت دارد. پانسمان زخم جراحی از محل آسیب محافظت میکند، ترشحات را جذب میکند و مانع گیرکردن بخیه یا منگنه جراحی به لباس میشود. |
| زخم سوختگی | سوختگی ممکن است بر اثر حرارت، مواد شیمیایی، برق، تابش یا تماس با مایعات داغ ایجاد شود. عمق و وسعت سوختگی نقش مهمی در انتخاب روش درمان دارد. سوختگیهای وسیع، عمیق، شیمیایی و الکتریکی یا سوختگی صورت، دستها، پاها و نواحی حساس بدن باید فوراً توسط مراکز درمانی ارزیابی شوند. در سوختگی حرارتی تازه، خنککردن محل با آب خنک جاری و خودداری از استفاده خودسرانه از کرمها و مواد خانگی اهمیت دارد. |
| زخم عروقی | اختلال در گردش خون شریانی یا وریدی میتواند باعث ایجاد زخم، بهویژه در اندام تحتانی شود. این زخمها معمولاً بدون درمان علت زمینهای بهسختی بهبود پیدا میکنند. درمان زخم عروقی تنها به تعویض پانسمان محدود نیست و ممکن است به بررسی گردش خون، کنترل تورم، درمان بیماری زمینهای و مراقبت تخصصی نیاز داشته باشد. |
| زخم تروماتیک | زخم تروماتیک در اثر تصادف، سقوط، ضربه، برخورد با اجسام تیز یا حوادث شغلی ایجاد میشود. شدت این زخم میتواند از یک خراش سطحی تا پارگی عمیق بافت، خونریزی شدید یا آسیب تاندون و استخوان متفاوت باشد. وجود جسم خارجی، آلودگی شدید، خونریزی کنترلنشده یا کاهش حرکت و حس اندام از مواردی است که مراجعه فوری به مرکز درمانی را ضروری میکند. |
مراحل ترمیم زخم
ترمیم زخم یک فرایند پیوسته و هماهنگ است که بهطور کلی شامل چهار مرحله میشود:
بدن بلافاصله پس از ایجاد زخم تلاش میکند با انقباض عروق و تشکیل لخته، خونریزی را کنترل کند.
سلولهای دفاعی وارد محل زخم میشوند تا آلودگیها و بافتهای آسیبدیده را پاکسازی کنند. مقدار محدودی قرمزی، تورم و حساسیت در روزهای نخست میتواند بخشی از فرایند طبیعی ترمیم باشد؛ اما افزایش این علائم ممکن است نشانه عفونت باشد.
در این مرحله بافت گرانوله، عروق خونی جدید و سلولهای پوستی شکل میگیرند و بهتدریج سطح زخم کوچکتر میشود.
بافت جدید بهمرور قویتر و منظمتر میشود. این مرحله ممکن است ماهها ادامه داشته باشد و در پایان آن جای زخم یا اسکار باقی بماند.
چه عواملی ترمیم زخم را به تأخیر میاندازند؟
سرعت بهبود زخم در همه افراد یکسان نیست. عوامل زیر میتوانند روند ترمیم را کند کنند:
ایجاد و حفظ رطوبت کنترلشده در بستر زخم یکی از اصول مهم مدیریت بسیاری از زخمها است. بااینحال، نوع پانسمان باید با توجه به مقدار ترشحات، عمق زخم و وجود یا نبود عفونت انتخاب شود.
اصول اولیه مراقبت از زخم
مراقبت صحیح از زخم میتواند احتمال عفونت و آسیب مجدد را کاهش دهد. در زخمهای سطحی و کوچک، شستوشوی ملایم، خشککردن پوست اطراف و استفاده از پانسمان تمیز و مناسب توصیه میشود. برای زخمهای عمیق یا مزمن باید دستور پزشک یا درمانگر زخم رعایت شود.
علائم عفونت زخم چیست؟
افزایش قرمزی، گرمی، تورم و درد اطراف زخم میتواند از علائم عفونت باشد. سایر نشانههای مهم عبارتاند از:
| نشانه | چرا مهم است؟ |
|---|---|
| خروج چرک یا ترشحات زرد و سبز | در صورت تداوم، افزایش یا همراهی با سایر علائم، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. |
| افزایش یا تغییر ناگهانی ترشحات | در صورت تداوم، افزایش یا همراهی با سایر علائم، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. |
| بوی ناخوشایند زخم | در صورت تداوم، افزایش یا همراهی با سایر علائم، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. |
| بازشدن لبههای زخم | در صورت تداوم، افزایش یا همراهی با سایر علائم، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. |
| تیره یا سیاهشدن بافت | در صورت تداوم، افزایش یا همراهی با سایر علائم، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. |
| تب، لرز یا احساس ناخوشی | در صورت تداوم، افزایش یا همراهی با سایر علائم، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. |
| گسترش قرمزی به اطراف زخم | در صورت تداوم، افزایش یا همراهی با سایر علائم، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. |
| افزایش درد بهجای کاهش آن | در صورت تداوم، افزایش یا همراهی با سایر علائم، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. |
| متوقفشدن روند بهبود | در صورت تداوم، افزایش یا همراهی با سایر علائم، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. |
گرمی، قرمزی، درد، تورم و تب از نشانههای شناختهشده عفونت زخم هستند و مشاهده آنها نیازمند ارزیابی پزشکی است.
چه زمانی باید به پزشک یا درمانگر زخم مراجعه کرد؟
در موارد زیر از درمان خانگی خودداری کنید و برای بررسی تخصصی اقدام نمایید:
- خونریزی با فشار مستقیم متوقف نمیشود.
- زخم عمیق، وسیع یا دارای لبههای باز است.
- جسم خارجی داخل زخم باقی مانده است.
- زخم بر اثر گازگرفتگی انسان یا حیوان ایجاد شده است.
- علائم عفونت مشاهده میشود.
- فرد مبتلا به دیابت یا اختلال گردش خون است.
- پوست یا بافت زخم سیاه، خاکستری یا بنفش شده است.
- درد شدید یا غیرعادی وجود دارد.
- زخم پس از گذشت زمان، نشانهای از بهبود ندارد.
- تاندون، عضله یا استخوان دیده میشود.
- زخم در ناحیه صورت، چشم، دست، مفصل یا اندام تناسلی قرار دارد.
پانسمان پیشرفته زخم چیست؟
پانسمانهای پیشرفته با هدف مدیریت بهتر ترشحات، حفظ رطوبت کنترلشده، محافظت از بافت، کاهش آسیب هنگام تعویض و پشتیبانی از فرایند ترمیم طراحی میشوند.
پانسمان مناسب برای هر زخم متفاوت است. پانسمانی که برای زخم خشک و کمترشح مناسب است، ممکن است برای زخم عمیق و پرترشح انتخاب مناسبی نباشد. همچنین پانسمانهای حاوی ترکیبات ضدمیکروبی مانند نقره معمولاً باید زمانی استفاده شوند که نشانههای عفونت یا خطر مشخص آلودگی وجود داشته باشد.
محصولات تخصصی زخم تریتا شامل محلولها و ژلهای پاکسازی زخم، پانسمانهای کلاژنی، پانسمانهای حاوی نقره، پانسمانهای فومی، پانسمانهای گرانولی و محصولات کنترل خونریزی است. انتخاب هر محصول باید بر اساس ارزیابی نوع زخم، عمق، میزان ترشحات و شرایط بیمار انجام شود.
مطالب تخصصی زخم در مجله تریتا
در این دستهبندی میتوانید پاسخ پرسشهای خود را درباره موضوعات زیر پیدا کنید:
مراقبت و درمان زخم بستر
مراقبت از زخم پای دیابتی
شناخت زخمهای عفونی و مزمن
درمان و پانسمان زخمهای سوختگی
مراقبت از زخمهای جراحی
روش صحیح شستوشو و پانسمان زخم
علائم عفونت و نکات پیشگیری
انواع پانسمانهای پیشرفته
مراقبت از جای زخم و اسکار
هدف مطالب این بخش افزایش آگاهی بیماران، خانوادهها و مراقبان درباره اصول صحیح مراقبت از زخم است. تشخیص قطعی و تعیین برنامه درمان باید توسط پزشک یا درمانگر متخصص انجام شود.
سؤالات متداول درباره زخم
روش درمان به نوع، عمق، علت و وضعیت زخم بستگی دارد. پاکسازی صحیح، کنترل عفونت، تأمین رطوبت مناسب، کاهش فشار، کنترل بیماری زمینهای و انتخاب پانسمان متناسب از عوامل مؤثر در ترمیم هستند. هیچ محصول واحدی برای تمام زخمها مناسب نیست.
بسیاری از زخمها در محیط محافظتشده و دارای رطوبت کنترلشده بهتر مدیریت میشوند. بازگذاشتن زخم ممکن است آن را در معرض آلودگی، خشکشدن یا آسیب مجدد قرار دهد. نوع پانسمان و مدت استفاده باید با شرایط زخم هماهنگ باشد.
خیر. مقدار محدودی ترشح شفاف یا زرد کمرنگ ممکن است در بعضی مراحل ترمیم طبیعی باشد. ترشح چرکی، غلیظ، بدبو یا افزایش ناگهانی ترشحات همراه با درد، قرمزی و تورم میتواند نشانه عفونت باشد.
فاصله تعویض پانسمان به نوع پانسمان، میزان ترشحات، وضعیت پوست اطراف و دستور درمانگر بستگی دارد. تعویض زودهنگام یا بیشازحد میتواند بستر زخم را مختل کند و تعویض دیرهنگام نیز احتمال نشت ترشحات و آسیب پوست اطراف را افزایش میدهد.
عفونت، دیابت، کاهش خونرسانی، فشار مداوم، وجود بافت مرده، تغذیه نامناسب و انتخاب اشتباه پانسمان از دلایل احتمالی بهبودنیافتن زخم هستند. زخمهای دیرترمیم باید توسط متخصص ارزیابی شوند.
مشاوره و انتخاب محصول مناسب زخم
انتخاب نادرست پانسمان ممکن است باعث افزایش رطوبت، خشکشدن زخم، آسیب پوست اطراف یا اختلال در روند ترمیم شود. برای انتخاب محصول مناسب، ابتدا باید نوع زخم، عمق، میزان ترشح، وضعیت عفونت و بیماریهای زمینهای بیمار بررسی شود.
برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره محصولات پیشرفته ترمیم زخم تریتا و انتخاب محصول متناسب با شرایط زخم، میتوانید با کارشناسان تریتا در ارتباط باشید.
توجه: مطالب این صفحه با هدف افزایش آگاهی عمومی تهیه شدهاند و جایگزین معاینه، تشخیص و درمان پزشک یا درمانگر متخصص زخم نیستند.